امروز : شنبه, ۲۸ مهر , ۱۳۹۷ - 10 صفر 1440
شناسه خبر : 8126
  پرینتخانه » اصطلاحات نقدی و ادبی تاریخ انتشار : ۱۹ آبان ۱۳۹۶ - ۴:۵۲ | 76 بازدید | ارسال توسط :

تدبیج چیست ؟ اصطلاح تدبیج به چه معناست؟

تدبیج چیست ؟ اصطلاح تدبیج به چه معناست؟ تدبیج یکی از آرایه های شعر فارسی است درلغت به معنی تزیین شده ودر اصطلاح ادبیات شاعر رنگ هایی رانام ببرد اما منظور دیگری داشته باشد خواه کنایه باشد یا استعاره این آرایه ازجهتی مطابقه است زیرا هررنگی ضد رنگهای دیگراست وازجهتی تناسب زیرا درنوع شریکند مثال […]

تدبیج چیست ؟ اصطلاح تدبیج به چه معناست؟

تدبیج چیست ؟ اصطلاح تدبیج به چه معناست؟

تدبیج یکی از آرایه های شعر فارسی است
درلغت به معنی تزیین شده ودر اصطلاح ادبیات شاعر رنگ هایی رانام ببرد اما منظور دیگری داشته باشد خواه کنایه باشد یا استعاره این آرایه ازجهتی مطابقه است زیرا هررنگی ضد رنگهای دیگراست وازجهتی تناسب زیرا درنوع شریکند

مثال : بیت زیر ازحافظ:

رنگ تزویر پیش ما نبود              شیر سرخیم و افعی سیهیم

رنگ سیه ورنگ ازرق دربیت زیرازحافظ مانگوییم بدومیل به ناحق نکنیم جامه کس سیه ودلق خودازرق نکنیم

برای کنایه بیت زیرازخاقانی دندان نکنی سفید تالب ازتب نکنم کبود هردم دندان سفیدکردن کنایه از خندیدن لب کبودکردن کنایه از شدت تب

برای استعاره بیت زیرازسعدی طارم خضرا ازعکس زمین حمرا گشت بس که ازطرف چمن لولولالا برخاست طارم خضرا استعاره ازآسمان خضرا

دربرابرحمرا نیلی وکحلی زنگاری وخضرا دربیت زیر از مسعودسعد فلک درسندس نیلی هوادرچادرکحلی زمین درفرش زنگاری کوه اندرحله خضرا گرپرتوی زتیغت برکان ومعدن افتد یاقوت سرخ رورا بخشند رنگ کاهی یاقوت سرخ از ترس زرد رو می شود.
تدبیج در اصطلاح بدیع آن است که گوینده در کلام خود از رنگ های گوناگون نام ببرد،اما منظور اصلی او خود رنگ ها نباشد بلکه معنای مجازی و کنایی آن ها را در نظر داشته باشد.مانند بیت زیر از خاقانی :

دندان نکنی سفید تا لب

از تب نکنم کبود هر دم
تدبیج در قرآن مانند:

«وَمِنَ الْجِبَالِ جُدَدٌ بِیضٌ وَحُمْرٌ مُّخْتَلِفٌ أَلْوَانُهَا وَغَرَابِیبُ سُودٌ»؛ «و از برخی کوهها راهها (و رگه‏ ها)ی سپید و گلگون به رنگهای مختلف و سیاه پر رنگ (آفریدیم)» (فاطر// 27) .

در این آیه، رنگ‌های سفید، سرخ و سیاه، برای راه‌های مختاف کوه بیان شده‌اند که کنایه از راه‌های مشتبه و روشن است؛ زیرا جاده سفید (جدد بیض) راهی است که رفت و آمد در آن زیاد است، و این واضح‌ترین و آشکارترین راه به شمار می‌آید. و پس از آن، جاده سرخ است که راه میانه، و سپس جاده سیاه و تاریک است که جاده مشتبه نام دارد.

تدبیج در شعر عربی:

من دبج المطر الأرض إذا زينها , من الدبج وهو النقش . *والتدبيج في البلاغة: أن تطابق بين كنايتين او توريتين. **وتدبيج الكناية …كقول أبي تمام في رثاء محمد بن حميد الطوسي:

تردى ثياب الموت حمرا فما أتى لها الليل إلا وهي من سندس خضر

فالطباق بين حمر وخضر والأول كناية عن القتل والثاني كناية عن دخول الجنة- مما جعله من أقسام الطباق لدخوله في تعريف الطباق لما بين الألوان من التقابل. **ومن تدبيج التورية , قوله الحريري :

” فمذ أزور المحبوب الأصفر واغبر العيش اﻷخضر , أسود يومي الأبيض وأبيض فودي الأسود ,حتى رثى لي العدو الأزرق فيا حبذا الموت الاحمر” فللمحبوب الأصفر معنيان : أحدهما قريب غير مراد وهو إنسان ذو صفرة , وثانيهما , بعيد مراد وهو الذهب , وقد اشتمل كلام الحريري على تدبيج بالكناية , لأن خضرة العيش كناية عن طيبه ونعومته , واغبرار ه كناية عن قلته ونقصانه وسواد يومه كناية عن حزنه وبياض فوده كناية عن رقة حاله. التدبيج

|
برچسب ها

این مطلب بدون برچسب می باشد.

به اشتراک بگذارید
تعداد دیدگاه : ۰
  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.