محمد غفرانی، مرتضی آیت الله زاده شیرازی، ابراهیم اقبال (به اهتمام)
مشخصات کتاب
- تعداد صفحه: 640
- نشر: امیرکبیر (12 اردیبهشت، 1388)
- شابک: 978-964-00-0119-6
- قطع کتاب: وزیری
- وزن: 1350 گرم
كتاب فوق مجموعه اي از لغات و اصطلاحات معاصر در زمينه هاي مطبوعاتي ، رسانه هاي گروهي ، علمي ، ادبي ، سياسي ، اجتماعي ، اقتصادي ، نظامي و ... است . اين كتاب روش ابتكاري تنظيم كلمات ، كه آميخته اي از اغلب فرهنگ هاي فارسي و عربي مي باشد و كلمه مادر را در قالب تركيب هاي عطفي ، وصفي ، اضافي ، جملات و ... را بيان كرده است . همچنين ارائه يك يا چند معني براي يك كلمه فارسي معاصر و كاربرد آن در قالب يك تركيب و جمله ، اشاره به لهجه هاي عربي و ... از ديگر امتيازات اين فرهنگ مي باشد .
توضیحات محمد اقبال
اينك به لطف ايزد منان، چهاردهمين چاپ فرهنگ اصطلاحات روز در شكلي نو و با حجمي دو برابر چاپهاي پيشين، در دسترس همگان قرار گرفته است. دو استاد والامقام، دكتر محمد غفراني و زندهياد دكتر آيتاللّهزاده شيرازي، از همان زماني كه در كشورهاي عربي درس ميخواندند، در تكاپوي نگارش اين فرهنگ بودند و طي ساليان تدريس در تهران، فيشهاي فراوان ديگري فراهم آوردند تا سرانجام در سال 1352 توانستند مجموعه پژوهشهاي خود را به شيوهاي ابتكاري، در قالب كتاب فرهنگ اصطلاحات ارائه دهند. اين كتاب اندكي پس از انتشار سخت مورد استقبال استادان و دانشجويان و همه علاقمندان به دو زبان فارسي و عربي قرار گرفت، چندان كه از آن زمان تاكنون، 13 بار، با شمارگان بالا، توسط مؤسسه امير كبير تجديد چاپ شد.
اين دو دانشمند برآن بودند كه
فيشهايي را كه طي ساليان، اندك اندك، و به مناسبتهاي گوناگون فراهم
آورده بودند، به كتاب خود بيفزايند و كار را كمال بخشند. اما درگذشت
نابهنگام دكتر شيرازي در سال 1379، همه چيز را متوقف كرد. سرانجام دكتر
غفراني از اينجانب درخواست كردند كه به اين كار بپردازم. من كه خدمت هر دو
استاد شاگردي كرده بودم و اخيرا نيز افتخار همكاريشان را يافته بودم، و
علاوه بر آن، از ارزش كتاب و علاقه دو استاد بزرگوار به آن آگاه بودم و در
جريان فيشهاي اضافي نيز قرار داشتم، درخواست دكتر غفراني را پذيرفتم و
ميپنداشتم كه با افزودن تعدادي فيش جديد، ميتوان كار را هر چه زودتر به
انجام رساند. اما در عمل، با چنان دشواريهايي مواجه گشتم كه نزديك بود
كار را به كلي متوقف كنم. ولي به الطاف الهي و تلاش بسيار، فيشهاي پراكنده
و بدون اعراب و گاه نادرست، به روش قبلي كتاب تنظيم شد و سپس در قالبي نو،
تايپ گرديد و حتي اشكالات موجود در كتاب پيشين برطرف شد. آنگاه دكتر
غفراني نيز همه كتاب جديد را ويراستاري علمي كردند و سرانجام مجموعه حاضر
منتشر گرديد.
امتيازات
فرهنگ موجود، مجموعهاي سرشار از لغات و
اصطلاحات معاصر در زمينههاي مطبوعاتي، رسانههاي گروهي، علمي، ادبي،
سياسي، اجتماعي، اقتصادي، نظامي و جز اينها است. از اين رو ميتواند مورد
استفاده همه افرادي كه با دو زبان فارسي و عربي در زمينههاي مختلف سروكار
دارند، قرار گيرد.
روش ابتكاري تنظيم كلمات ـ كه آميختهاي از اغلب
فرهنگهاي فارسي و عربي است و كلمه مادر را در قالب تركيبهاي عطفي، وصفي،
اضافي و جملات بيان كردهاست ـ كار يادگيري و به خاطرسپاري واژگان را آسان
ساخته و آن را به صورت كتابي درآورده كه سخت مورد نياز دانشجويان و
نوآموزان و ديگر دستاندركاران دو زبان فارسي و عربي است.
ارائه يك يا
چند معني براي يك كلمه فارسي معاصر و كاربرد آن در قالب يك تركيب و جمله؛
اشاره به لهجههاي عربي و معادل خاص برخي واژگان در يكي از كشورهاي مصر،
لبنان، سوريه، عراق و...، اشاره به فصيح و عاميانه بودن، و نيز وجود كلمات
و اصطلاحات بسياري كه در هيچ يك از كتابهاي لغت موجود يافت نميشود، همگي
از ديگر امتيازات اين فرهنگ است.
شيوهكار
شيوه ابتكاري تنظيم
واژگان، آميختهاي از فرهنگهاي فارسي و عربي است. از اين رو مبناي اصلي و
كلي ترتيب كلمات براساس حروف كلمه مادر است. سپس ـ در صورت كاربرد و تداول
ـ كلمه مادر در تركيبات و جملات، به ترتيب زير، تنظيم شدهاست:
ـ كلمه مادر.
ـ كلمه مادر با «واو» عطف.
ـ كلمه مادر در جايگاه موصوف يا مضاف.
ـ كلمه مادر در تركيبات به هم ريخته پسوندي و پيشوندي.
ـ كلمه مادر در حالت نكره.
ـ كلمه مادر همراه با مصدر.
ـ تركيبات فعلي و حاصلمصدري كلمه مادر.
ـ جمعهاي كلمه مادر.
همچنين لازم است به نكات زير توجه شود:
ـ در هر يك از موارد يادشده، ترتيب الفبائي در حد امكان رعايت شده است.
ـ مشتقات هر مصدري همراه با همان مصدر آمدهاست.
ـ «هاي» معدوله در رديف الفبائي لحاظ نشده است.
ـ الف مقدم بر همزه است.
ـ علامت «مق» به معناي مقابل و «مع» به معناي معادل است.
ـ در آخر يا اوّل بعضي اصطلاحات «...» (نقطهچين) آمدهاست تا از تكرار خودداري شود.
ـ در مواردي به مناسبت تشابه كاربردي، توضيحاتي داخل پرانتز ( ) آمدهاست. اينك براي توضيح بيشتر چند نمونه تقديم ميكنيم:
ـ آب: مَاء.
...
ـ آب و هواي ايران معتدل است: مُنَاخُ ايرانَ مُعْتَدِلٌ.
...
ـ آب آشاميدني: مَاءُ الشُّربِ، مَاءٌ صَالِحٌ لِلشُّربِ.
...
ـ آب انار: عَصيرُالرُّمَّانِ.
...
ـ آبگرم: اَلمَاءُ السَّاخِن.
...
ـ جريان آب: مَسِيرُ المَاءِ.
...
ـ آبپز: مَسْلُوق.
...
ـ آبهاي بينالمللي: المِيَاهُ الدُّوَلِيَّةُ.
يا
ـ آزادي: حُرِّيَّة.
ـ آزادي اجتماعات: حُرِّيَّةُ التَّجَمُّع.
...
ـ آزادي سرمايه: اِطلاقُ رَأسِ المَالِ.
...
ـ آزادي فردي: الحُرِّيَّةُ الشَّخصيَّة.
...
ـ سلب آزادي: اِستِلابُ الحُرِّيَّة، كَبْتُ الحُرِّيَّة.
...
ـ آزاديخواهي: التَّحَرُّر.
...
ـ آزاديخواهان: أَحْرَار، دُعَاةُ الحُرِّيَّة.
يادآوري:
براي يافتن واژه و اصطلاح مورد نظر بايد با توجه به ترتيب فوق و در
نظرگرفتن كلمات مادر عمل نمود و خصوصاً در حالت تركيبي به واژه اوّل بسنده
نكرد.
و اينك اميدواريم خوانندگان محترم از نقد و راهنمايي دريغ نكنند تا در چاپهاي آينده، كمبودهاي احتمالي جبران شود.
