ساخت اطلاعی و ترجمه

ساخت اطلاعی و ترجمه

نقش ساخت اطلاعی در ترجمه

برای دانلود فایل اصلی مقاله اینجا کلیک کنید

نقد ترجمۀ ساخت اطلاعی نشان‌دار در نمایشنامه شهرزاد توفیق الحکیم

برای دانلود فایل اصلی مقاله اینجا کلیک کنید

ساخت اطلاعی جمله

ساخت اطلاعی جمله، ساختی با چینش اطلاعی خاص نظر گوینده/ نویسنده است که یک صورت زبانی خاص انتخاب می­­شود تا معنا و مفهوم موردنظر در ساختار واژگانی جمله بازنمایی شود. بنابراین، حوزه ساخت اطلاعی به مقایسه و تحلیل جملاتی می­پردازد که از لحاظ معنای گزاره­ای یکسان هستند، اما از جهت صوری متفاوتند. به عبارت دیگر، بیان می­کند که چرا دستور زبان، گزینه­های بسیاری برای بیان یک گزاره واحد در اختیار ما قرار می­دهد (طباطبائی، ۱۳۹۵: ۱۳۴).

در دهه­های اخیر زبان­شناسان نقش­گرا چون پرینس[۷]، گیوُن[۸]، هالیدی، والدووی[۹] و لمبرکت با تأکید بر نقش ارتباطی و کاربردی معنا در تولید سازه­های زبانی به ساخت­های اطلاعی توجه کردند و به معرفی و نظریه­پردازی در این حوزه پرداختند. آنان معتقدند ساخت جمله در حقیقت فرض گوینده را از وضعیت دانش و آگاهی و اطلاعات مخاطب نسبت به موقعیت ارتباطی مفروض، انعکاس می­دهد (آقاگل‌زاده و رضویان، ۱۳۸۶: ۲). لمبرکت ساخت اطلاعی جمله را چنین تعریف می­کند: «ساخت اطلاعی، بخشی از دستور جمله است که در آن گزاره­های معنایی به صورت بازنمایی­های مفهومی وقایع جاری با ساخت­های دستوری و واژگانی منطبق می­شوند و مشارکت­کنندگان در کلام براساس حالات ذهنی خود چنین ساخت هایی را به عنوان واحد اطلاعی در بافت کلامی مفروض، تفسیر می­کنند و به کار می­گیرند» (Lambrecht, 1996: 5). در حقیقت، وضعیّت ذهنی مشارکت­کنندگان در کلام، تعیین­کننده معنای ارتباطی است.

 

۲-۲٫ ساخت اطلاعی بی­نشان و نشان­دار

در زبان فارسی و عربی همانند سایر زبان­ها، نقش­های دستوری طبق قواعد خاصی، واژگان را در جایگاه اصلی خود قرار می‌دهند و ساخت اطلاعی بی­نشان رقم­ می­زنند. ساخت اطلاعی بی­نشان در فارسی [فاعل+مفعول+فعل] sov است و در زبان عربی [فعل+فاعل+مفعول] vso است (الشریفی، بی‌تا: ۴). چنان‌چه بر اثر پدیده معنایی کاربرد شناختی، یکی از عناصر درون جمله از جایگاه خود حرکت کند و در جایگاهی غیر از جایگاه اصلی خود باشد، ساخت اطلاعی نشان­دار را پدید می­آورد که همان پدیده قلب نحوی است (راسخ مهند، ۱۳۸۴: ۱۲۳). اگر اولین سازه جمله با اطلاع کهنه آغاز شود و با اطلاع نو پایان پذیرد ساخت اطلاعی بی­نشان و عکس آن، ساخت اطلاعی نشان‌دار است (شهیدی به نقل از هالیدی، ۱۳۸۲: ۱۲۵).

برای تبیین اطلاع نو و کهنه باید گفت که در اطلاع نو، گوینده معتقد است که شنونده بر آن اطلاع واقف نیست یا به عبارتی قابل دسترس نیست و اطلاع کهنه، آن چیزی است که به نظر گوینده، شنونده از آن آگاهی یا به آن دسترسی دارد (مجیدی، ۱۳۹۰: ۱۸۷). به نظر هالیدی، اطلاعی قابل دسترس است که یا در متن قبلی ذکر شده باشد یا در بافت موقعیتی موجود باشد یا به هر حال در ذهن شنونده به نوعی حضور داشته باشد که جزء دانش مشترک گوینده و شنونده محسوب شود (آقاگل‌زاده و رضویان، ۱۳۸۶: ۴). اطلاعی که برای شنونده غیرمنتظره و متضّاد یا تأکیدی باشد نیز به نظر هالیدی اطلاعی نو حساب می­شود (قربان‌خانی و دیگران، ۱۳۹۵: ۱۲۰).

چکیده
این مقاله به بحث درباره تفاوتها و تشابهات ساخت اطلاعاتی جمله در انگلیسی و فارسی اختصاص دارد. نویسنده از رهگذر بحث درباره این تفاوتها و تشابهات کوشیده است تا از چگونگی و نیز اهمیت انتقال ساخت اطلاعی در ترجمه (از انگلیسی به فارسی و بالعکس) سخن گوید.

کلیدواژه‌ها

ساخت اطلاعی ترجمه معنای تحلیلی

همچنین بخوانید: نگاهی انتقادی به ترجمه

You may also like

You may also like

شرکت ناسار - تجارت با عراق

دکتر حبیب کشاورز عضو هیأت علمی دانشگاه سمنان - گروه زبان و ادبیات عربی

مطالب مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

PHP Code Snippets Powered By : XYZScripts.com