خانه / معرفی و دانلود کتاب / دانلود کتاب مبادی العربیه فی الصرف و النحو رشید شرتونی

دانلود کتاب مبادی العربیه فی الصرف و النحو رشید شرتونی

دانلود کتاب مبادی العربیه فی الصرف و النحو رشید شرتونی

برای دانلود هر جلد روی آن کلیک کنید

جلد اول   لینک جایگزین
جلد دوم لینک جایگزین
جلد سوملینک جایگزین
جلد چهارملینک جایگزین

کتاب مبادی العربیه فی الصرف و النحو نوشته رشید شرتونی است و یکی از منابع اصلی صرف و نحو در ایران به شمار می رود

نقد و بررسی کتاب مبادئ العربية (4) قسم النحو
همانگونه كه در كتاب قبلي اشاره شد اين كتاب نيز يكي از كتاب‌هاي ويرايش شده توسط حجت الإسلام حميد محمّدي است. و ويراستار محترم كتاب 4 را به صورت دو جلد مجزا تحت عنوان قسم الصرف و قسم النحو ارائه دادند. داوران كتاب اين اقدام ايشان را تحسين نموده و معتقدند اين كار در كتاب‌هاي آموزشي به فهم دانشجو كمك بيشتري مي‌كند. چاپ بيست و يكم از كتاب مزبور توسط دار الذكر قم به زيور طبع آراسته گرديد. و اين نوبت چاپ در سال 1424 هـ ق منتشر شده است. هيچ تفاوت مشهودي در چاپ‌هاي متعدد اين اثر ديده نمي‌شود. و اين يكي از نقاط ضعف اثر به شمار مي‌رود. اين كتاب بسته به رشتة آموزشي و شيوه و ميزان عرضه واحدهاي درسي در آن كاربرد دارد و به نظر مي‌رسد از مجموع كتب مبادئ العربية بيشترين استفاده را دارد. آنچه در حال حاضر در رشته زبان و ادبيات عربي معمول است اينكه اين كتاب در هفت ترم و در قالب 14 واحد درسي تدريس گردد. و اينك ارزيابي كتاب:
الف) از لحاظ شكلي:
اثر مزبور از رواني و رسايي نسبتاً مطلوبي برخوردار است. البته در مواردي اندك پيچيدگي‌هايي هم وجود دارد كه تا حدودي فهم آن براي دانشجو مشكل است. مانند:
صفحه26 عبارت «فإن عَمِلَ فيها غير ذلك بطل عملُها وخرجت عن الشرطية» كه بهتر است به عبارت «خرجت عن الشرطية» بسنده كند، نه اينكه اسم شرط بماند و عمل آن باطل شود.
ص28 عبارت «لكن إذا كان الاستفهام بالهمزة وجب تقديمُها على الفاء وكذلك العرض والتمنّي والتحضيض نحو: إن كنت تحبُ الله أفلا تمتثل أمرَه» اين مثال بايد قبل از «وكذلك» بيايد تا ابهامي براي دانشجو ايجاد نشود.
ص29 مثال «يكونُ عمروٌ إنْ يذنبْ واللهِ أُؤدّبْه» كه به هيچ وجه مثال فصيحي نيست.
نويسنده و ويراستار تا حد خوبي قواعد ويرايش و نگارش را رعايت كرده‌اند. از ديگر مواردي كه مناسب تشخيص داده شد حروف نگاري اثر در مجموع كتاب، صفحه آرايي خيلي خوب كه در مقايسه با كتاب اصلي خيلي بهتر است، طرح جلد و صحافي آن به دو روش گالينگور و معمولي.
همچنين داشتن پيشگفتار، بيان صريح اهداف، مقدمه کلي، فهرست اجمالي مطالب و فهرست موضوعي از نقاط قوت شكلي اين كتاب به شمار مي‌روند.
همانگونه كه پيشتر در معرفي اثر گفته شد اين كتاب به عنوان منبع اصلي براي تدريس قواعد عربي در دانشگاه‌ها به شمار مي‌رود. و از آنجايي كه رشته‌هاي مرتبط با زبان عربي هر كدام مقدار و شيوه خاصي براي دروس قواعد عربي دارند به سختي مي‌توان گفت كه اين كتاب با حجم واحدهاي مرتبط سازگاري دارد يا خير. به عنوان مثال تعداد و عنوان واحدهاي درسي در رشته زبان و ادبيات عربي از سال 1390 به بعد دچار تغيير و تحول شد. درس صرف از درس نحو جدا شد. ولي هنوز برخي از گروه‌هاي آموزشي بر اساس سرفصل‌هاي سابق عمل مي‌كنند. در رشته الهيات نيز دروس صرف و نحو از يكديگر جدا نشده‌اند. آنچه مسلم است اينكه اغلب اساتيد اين دروس از زيادي حجم اين كتاب براي تدريس شكايت دارند.
عليرغم بهبود يافتن كيفيت چاپ در نسخه ويرايش شده آقاي محمدي اما متأسفانه اين نسخه در چاپ‌هاي متعدد كه بيش از بيست نوبت است هيچ تفاوتي پيدا نكرد. و در مواردي ديده شده كه نوبت‌هاي نخستين چاپ از نوبت‌هاي بعدي بهتر بوده‌اند. البته شايد علت اين امر تعدد ناشر باشد.
از اشكالاتي كه به اين كتاب وارد است نداشتن کتابشناسي، فهرست منابع و جداول توضيحي.
ب) از لحاظ محتوايي:
به نظر مي‌رسد اصطلاحات تخصصي در اين اثر به خوبي به كار رفته‌اند. به جز در مواردي اندك مانند:
صفحه34 در قسمت (إعراب القرآن والحديث) كه حرف الف را در عبارت «تنالوا» الف فارقه ناميده است. در صورتي كه اين الف «الف جماعت، يا الف جمع» ناميده مي‌شود، و كسي به آن «الف فارقه» نمي‌گويد.
در صفحه43 ايشان اسم فعل، مصدر و اسم فاعل و صفت مشبّهه را مؤول به صريح حساب مي‌كند، كه مؤول به صريح در اين مورد جعل اصطلاح جديدي است، سپس مي‌گويد «ويجري هذا المجرى ما يشبه الفعل من ظرف وشبهه أي حرف الجرّ وأفعل التفضيل» كه ناميده شدن ظرف و جار و مجرور به شبه فعل نيز جاي تأمل دار، ضمناً مثال افعل التفضيل هم در اينجا جاي خدشه دارد.
اين اثر تا حدود زيادي از تمارين جهت تفهيم موضوع بهره جسته است. ولي اين تمارين در مواضعي از كتاب، داراي ضعف كمي و كيفي هستند. لازم است در بسياري از مباحث تمارين بيشتر و متنوع‌تر طراحي گردد، مانند تمارين مربوط به رفع و نصب و جزم فعل مضارع، تمارين بحث اضافه (از صفحه302 تا 311) كه فقط يك تمرين طراحي شده است.
كتاب داراي جامعيت مطلوب است. اما بسياري از مباحث نحوي در قسم الصرف آن گنجانده شده است. و پيشنهاد مي‌شود مباحث نحوي قسم الصرف به قسم النحو منتقل گردد. تطابق اثر با عنوان و فهرست آن و تطابق محتواي كتاب با سرفصل‏هاي شورايعالي برنامه ريزي نيز از نقاط قوت اين اثر به شمار مي‌رود.
همچنين وجود نمونه‏هايي از نوآوري در روش طرح مطالب و تنوع قلم‏ها، و برقراري نظم منطقي و انسجام مطالب بر محاسن كتاب افزوده است. البته در مواردي جزئي اشكالاتي بر نحوه چينش مطالب وارد است. مانند صفحه 46 كه در شمارة 2 از فوائد ايشان مسأله جواز عود ضمير متأخر لفظاً و رتبةً را در باب تنازع و بدل و ضمير شأن و «نِعْمَ» مطرح كرده، در حاليكه تمام اين بحث‌ها متأخر بر اين صفحه ارائه شده است. و نيز با توجه به تفاوت شديد بين حجم مباحث نحوي اسم و مباحث نحوي فعل، بهتر است مباحث فعل به تأخير بيفتد.
عدم وجود استنادات در اثر اصلي و پس از تنقيح، از معايب آن محسوب مي‌شود اما دقت منقّح در استنادات و ارجاعات مربوط به آيات و روايات تا حدودي اين ضعف را برطرف كرده است. عدم وجود مشکل ارزشي خاصي در کتاب پس از تنقيح، و سازنده بودن متن اثر از لحاظ فرهنگي، با به کار گيري متون آيات و روايات از تلاش‌هاي شايان تحسين منقّح محترم است. با اين حال ايشان نسبت به تغيير الفاظ آيات كه توسط آقاي شرتوني صورت گرفته، دقت كمتري داشته‌اند.
آوردن مطالب اصلي اثر به صورت فوائد، خدشه به آن وارد مي‏سازد. به ويژه در مبحث حال. داوران معتقدند حذف برخي از تمارين اصلي کتاب که مشکل ارزشي نداشته و مفيد بوده‏اند ضرورت چنداني ندارد.
ضمناً وجود اشکالات علمي جزئي در اثر تا حدودي از قوت آن كاسته است. مانند:
صفحه 17 عبارت «يرفع الفعل المضارع إذا تجرّد من النواصب والجوازم ومن كل ما يوجب بناءه» عبارت صحيحي نيست. زيرا در حالت بناء نيز فعل مي‌تواند محلاً مرفوع باشد.
صفحه18 مثال «إذن تبلغَ القصدَ» بايد پس از جمله ديگري بيايد تا معلوم شود (إذن) در جواب جملة ديگري به كار مي‌رود نه مستقلاً.
صفحه 19 «فائدة: (حتى) في هذا الباب تكون حرف جرّ إمّا للتعليل …. أو للغاية… أو للاستثناء… وفي غير ذلك تكون إمّا حرف جرّ لخصوص الغاية أو حرف عطف أو حرف ابتداء» اين عبارت داراي ابهام است و نياز به توضيحات بيشتري دارد.
صفحه 25 (أينما) جزء ادوات جازمة لفعلين ذكر شده و (أين) به تنهايي نيامده است. در فوايد همين صفحه نيز تمام ادوات شرط جازم را اسم حساب كرده غير از (إن) شرطيه، درحالي كه بنا به رأي مشهور (إذما) نيز جزء حروف شرط است، نه اسماء شرط.
صفحه 43 مثال عمل اسم تفضيل در اسم ظاهر «لم أرَ تلميذاً أجدر به الثناءُ من صاحب الاجتهاد» غلط است، زيرا شروط عمل اسم تفضيل در اسم ظاهر در آن موجود نيست.
صفحه126 شماره 107 شرط خبر ضمير الشأن را اسميه بودن جمله دانسته است، در حاليكه اين شرط اعتبار ندارد و جمله «أُخبرتُ أنّه يقوم الأمير» در همان صفحه ناقض سخن مؤلف است. ضمناً آيه كريمة ﴿فإنّها لا تعمى الأبصار ولكن تعمى القلوب التي في الصدور﴾ نيز اين شرط را باطل مي‌كند.
صفحه197، فايده2 عبارت «إذا كان المشغول عنه مرفوعاً بعد الأدوات المختصّة بالاسم كان مبتدأً، أو بعد المختصة بالفعل كان فاعلاً أو نائب فاعل. ويترجح الرفع على الفاعلية …» مرفوع كردن مشغول عنه على الفاعلية كلام صحيح نيست. ايشان بحث اسم مرفوعي كه پس از ادوات مختص به فعل آمده كه بايد به عنوان فاعل يا نائب فاعل لفعل محذوف اعراب شود را با بحث اشتغال قاطي كرده است.
صفحه198 شماره 158 «يترجّح رفع المشغول عنه…» لازم بود ايشان مورد جواز الأمرين على السواء را نيز مطرح مي‌كرد و سپس اين جمله را مي‌گفت.
صفحه309 «مُذْ و مُنذُ تضافان تارة إلى الجملة… وتارة إلى المفرد» اضافه شدن مذ و منذ به مفرد جاي بحث دارد. نظر اغلب نحويين آن است كه اگر اسم مفرد پس از آن دو به صورت مجرور بيايد اين دو حرف جر هستند نه ظرف. البته لازم بود در اينجا حكم اسم مفرد مرفوع را بعد از مذ ومنذ را مي‌گفت.
صفحه220 مطالب مربوط به ترخيم ناقص ذكر شده است. مبحث لغة من ينتظر و من لا ينتظر و ترخيم حذف الحرفين و… ذكر نشده‌اند.
ج) پيشنهادها:
– اشکالات علمي کتاب برطرف شود .
– عبارات غير روان و غير فصيح کتاب بازنويسي شود .
– در برخي مباحث کتاب تقديم و تأخير لازم اعمال گردد .
– جملات قرآني يا حديثي متن اصلي درس به قرآن و منبع اصلي مستند شود .
– تمارين متنوّع‏تر و فراگيرتري براي کتاب پيش بيني گردد .
– اشکالات تايپي و چاپي کتاب اصلاح گردد .
– اشکالات اندک در کاربرد اصطلاحات تخصصي برطرف شود .
– انتقال مباحث نحوي کتاب الصرف به کتاب النحو .
– نوشتن استنادات و ارجاعات نحوي به ويژه در مسائل خلافي .
در مجموع اثر مزبور داراي نقاط قوت زيادي است، اما با برطرف ساختن نقاط ضعف و اعمال پيشنهادها براي تدريس مناسبتر خواهد بود.
منبع: شورای متون

 

درباره ی شرکت گردشگری سلامت ناسار

همچنین ببینید

دانلود جزوه روزنامه مجلات عربی / دکتر کشاورز

دانلود جزوه روزنامه مجلات عربی / دکتر کشاورز

دانلود جزوه روزنامه مجلات عربی / دکتر کشاورز   برای دانلود مستقیم اینجا کلیک کنید …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *